Gjuhe Shqipe dhe Letersi – Matura shteterore 2019

Provimet e Maturës janë fundi i rrugëtimit të shkollës së mesme nga nxënësit, për t’u hapur këtyre të fundit një rrugë tjetër drejt fillimit të shkollës së lartë dhe nisjen e rrugëtimit të tyre si studentë.

Provimet e Maturës janë provimet më të rëndësishme në rrugëtimin tuaj akademik, për arsye se rezultatet e këtyre provimeve do të llogariten bashkë me notën tuaj mesatare e si rrjedhojë ato do të ndikojnë shumë në mesataren tuaj e cila do të përdoret për t’ju bërë juve të mundur kalimin dhe rregjistrimin në një program studimi në universitet.

Provimi i gjuhës shqipe dhe letërsisë është provim i detyruar së bashku me gjuhën e huaj dhe matematikën. Këtyre lëndëve duhet t’i jepni një rëndësi të veçantë në mënyrë të tillë që të arrini notën maksimale në provimet përfundimtare.

Duke u bazuar tek programet orientuese të bëra publike nga Ministria e Arsimit si edhe nga IZHA, ne do të flasim për pikat kryesore në të cilat ju duhet të përqëndroheni për të qënë të përgatitur për provimin e gjuhës shqipe dhe letërsisë.

Provimi i letërsisë do të përmbajë ushtrime sipas kësaj ndarjeje:

Pjesa e parë: Tekst joletrar dhe njohuritë e

aftësitë gramatikore, drejtshkrimore dhe të

pikësimit.

Teksti joletrar (përshkrues, rrëfyes, informues paraqitës dhe argumentues) do të jetë i panjohur për nxënësit. Njohuritë dhe aftësitë gramatikore, drejtshkrimore e të pikësimit do të integrohen me tekstin joletrar.
Pjesa e dytë: Tekst letrarFragmentet do të jenë nga veprat letrare që janë përcaktuar në programin orientues.
Pjesa e tretë: EseEseja dëshmon formimin gjuhësor dhe letrar të nxënësit. Tema e esesë mund të lidhet me njërën nga pjesët e mësipërme.

Për secilën nga këto ndarje ju duhet të përgatiteni me ushtrime dhe duke lexuar.

Njohuritë që duhet të keni

Duke u bazuar nga programet e orientimit, për secilën nga ndarjet e mësipërme duhet të fokusoheni tek këto njohuri:

Programi Orientues - Gjuhe Shqipe dhe Leters - PortaliStudentor.al

Pasi të keni shqyrtuar të gjitha tematikat mësimore të mësipërme, do t’ju paraqesim më poshtë teza që kanë rënë në provimet e kaluara të Maturës, në mënyrë që të keni një ide të tipit të ushtrimeve që do të hasni gjatë provimit. Vini re që në Maturën e vitit 2019 janë bërë disa ndryshime në strukturën e provimit kështu që provimet e kaluara të Maturës do të jenë pak më ndryshe nga provimi që do të keni këtë vit.

Ushtrime në provimet e kaluara

Menyra se si provimi i gjuhës shqipe dhe letërsisë është i hartuar është në këtë formë:

Provimi i gjuhës shqipe dhe letërsisë përmban dy tekste. Një tekst është një tekst i çfarëdoshem ndërsa teksti tjetër është një tekst që do të bjerë nga lista e veprave që mësoni gjatë 3 viteve të gjimnazit.  Një nga veprat e listuara më poshtë do t’ju bjerë në provim. Lista e autorëve dhe veprave që mund të hasni është kjo:

  • Homeri
    – Iliada.
  • Eskili
    – Prometeu i mbërthyer.
  • Aligeri
    − Ferri.
  • Shekspir
    – Hamleti.
  • Gëte
    – Fausti.
  • Hygo
    – Katedralja e Parisit.
  • De Rada
    – Këngët e Milosaos.
  • Naim Frashëri
    – Lulet e verës.
  • Xha Gorio.
    – Balzak
  • Albert Kamy
    – I huaji.
  • Lasgush Poradeci
    – Ylli i zemrës,
  • Migjeni
    – Novelat e qytetit të veriut.
  • Dritëro Agolli
    – Shkëlqimi dhe rënia e shokut Zylo.
  • Ismail Kadare
    – Pallati i ëndrrave.

Ndërsa teksti tjetër që do të hasni hartohet nga Ministria specifikisht për provimin.

Teksti i parë

Kur shkruajmë

Pyetjet me alternativa për tekstin e parë:

Autorja e konsideron nje faqe te bardhe si:
A. Argetuese
B. Misterioze
C. Terheqese
D. Sfiduese

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është D.

2. Si jane organizuar nga autorja paragrafet 8 deri ne 10?
A. Duke listuar praktika te zakonshme te perdorura nga shkrimtare.
B. Duke krahasuar strategjite qe shkrimtaret perdorin per te zhvilluar identitetin e tyre.
C. Duke deklaruar strategjite qe shkrimtaret shmangin si te papershtatshme
D. Duke identifikuar problemet qe shkrimtaret ndeshin, ndersa parashikojne vepren e tyre.

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është A.

3. Sipas autores, pergatitja e pare dhe me e mire per e qene shkrimtar, eshte:
A. Te fitosh kenaqesi nga fjalet
B. Te ndash sekretet e tua me te tjeret
C. Te shkruash shpejt dhe zhurmshem
D. Te jesh lexues I mire

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është D.

Pyetjet me zhvillim për tekstin e parë:

1. Interpretoni qendrimin qe ka autorja ne lidhje me rishikimin e nje vepre. Pse eshte e
rendesishme kjo etape per procesin e te shkruarit?

Përgjigja e saktë

Interpretimi:

  • Rishikimi/ rishkrimi është një pjesë, etapë e rëndësishme e krijimtarisë, një moment mjaft i dobishëm për procesin e të shkruarit etj.

Rëndësia:

  • Për të bërë ndryshimet e duhura në formë dhe përmbajtje;
  • Për ta përsosur stilin;
  • Për të shkruar sa më mirë.

2. Identifikoni dy nga teknikat e shkrimit ne dy paragrafet permbylles te kesaj pjese.

Përgjigja e saktë

Teknikat e shkrimit:

  • Përdorimi i vetës II shumës (ku përfshin lexuesin);
  • Dhënia e mesazhit;
  • Pyetjet retorike me efekt nxitës;
  • Rimarrja e argumentit (tezës) në paragrafin hyrës;
  • Fjali të shkurtra;
  • Folje në urdhërore;
  • Fjali nxitëse.

Teksti i dytë, nga lista e veprave

Në provimin e Maturës së vitit 2018 si tekst i dytë ka rënë I huaji nga Albert Kamy.

Fragmenti që ka rënë në provim është ky:

Albert Kamy PortaliStudentor.al

Pyetjet me alternativa për tekstin e dytë:

1. Perse Mersoi nuk nderhyn dot ne gjyq?
A. Ai beson tek aftesite e avokatit
B. Avokati I tij mendon se mund te demtoje ceshtjen
C. Keshtu jane rregullat e gjyqit
D. Nuk e lejuan turma e irrituar te flase

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është B.

2. Avokati thote “une” sa here flet per Mersoin, sepse: (1 pike)
A. Eshte ne stilin e avokatit nje perdorim I tille
B. Keshtu kane rene dakort te dy qe ne fillim
C. Kerkon te shfaqe nje shenje solidariteti kundrejt Mersoit
D. Kerkon te perjashtoje ate perfundimisht nga procesi gjyqesor

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është D.

3. Karakteristikat e stilit te Kamy ne kete fragment eshte: (1 pike)
A. Abstagimet e shumta teoriko-filozofike
B. Analizat e thella psikologjike
C. Tonet e larta
D. Thjeshtesia e rrefimit

Përgjigja e saktë

Përgjigja e saktë është D.

Pyetjet me zhvillim për tekstin e dytë:

1. Kujtimi I momenteve te se kaluares nga ana e Mersoit luan nje rol te dyfishte. Shpjegoni kete rol. Cili
eshte efekti qe kane tek Mersoi keto kujtime.

Efekti: ________

Përgjigja e saktë

Roli i dyfishtë:

  • Së pari: Kujtimi i momenteve të së shkuarës i shërben Mërsoit si një shkëputje nga realiteti, nga një gjyq ku ai
    ndihet i përjashtuar.
  • Së dyti: Mërsoi fillon të ndiejë fuqinë e kujtimeve dhe vlerën e atyre momenteve që i kanë sjellë dikur lumturi.

Efekti:

Mërsoi e kupton se e ka humbur aftësinë të gëzojë (shijojë) dhe të përjetojë momente të tilla. Kjo humbje atij fillon t’i bëjë përshtypje për herë të parë dhe pikërisht të kuptojë një vlerë të tij të brendshme, të cilën e kishte pasur deri më atë çast dhe që e kishte mohuar.

2. Procesi gjyqesor, qe po zhvillohet kunder Mersoit, shfaqet fals, joracional dhe I pashprese. Arsyetoni
rreth ketij, duke u mbeshtetur ne skenen e dhene.

Përgjigja e saktë

Përgjigje e plotë:

Gjyqi merret me veprime të së shkuarës së Mërsoit dhe jo me vrasjen që ai ka bërë. Mërsoi është tërësisht i përjashtuar. “Viktima” nuk ka zë të mbrohet apo shprehë mendimin e vet. Vendimi i gjyqit është joracional, atij do t’i pritet koka në një shesh dhe kjo në emër të popullit francez. Ai duket sikur s’ka të bëjë fare me gjyqin ku po vendoset fati i tij. Mërsoi duket sikur merr pozicionin e një gjyqtari: dëgjon, shikon, vëzhgon dhe jep gjykime se si duhet bërë drejtësia.

Përgjigje e pjesshme:

  • Mërsoi nuk ndihet pjesë e gjyqit që zhvillohet për të.
  • Mërsoi po dënohet për veprime dhe sjellje të së shkuarës dhe jo krimin e kryer

Kini parasysh se këto ushtrime janë marrë nga provimet e Maturës së viteve të kaluara.

Kryeni provimin e gjuhës shqipe dhe letërsisë online

Për të përfunduar këtë kurs online ju duhet të kryeni edhe provimin e gjuhës shqipe dhe letërsisë online, në mënyrë të tillë që të zbuloni se në çfarë niveli janë përgatitjet tuaja dhe të familjarizoheni me pyetjet dhe ushtrimet që do të hasni në testin përfundimtar.

Për të kryer provimin e gjuhës shqipe dhe letërsisë online, klikoni këtu.

Kryerja e provimit konsiston në 20 pyetje të cilat për çdo përgjigje të saktë do t’ju japin nga 1 pikë. Nëse arrini të gjeni të gjithë pyetjet saktë dhe të grumbulloni 20 pikë ju do të jeni kalues me 100%, në të kundërt do t’ju shfaqet përqindja e fituar sipas përgjigjeve tuaja, si edhe përgjigjet e gabuara që të arrini të punoni për to.

Përfundimi

Provimet e Maturës Shtetërore 2019 do t’u serviren afërsisht 30 mijë maturantëve. Ato janë provimet të cilave ju duhet t’i kushtoni një rëndësi të lartë nëse dëshironi të arrini rezultate maksimale, pasi këto rezultate do t’ju mundësojnë çelësin që hap deren drejt rregjistrimit në një program studimi në shkollën e lartë.

Suksese për të gjithë.